Top 3 thuốc và cách đặc trị bọ xít muỗi trên cây trồng hiệu quả hiện nay

Bọ xít muỗi là một trong những thiên địch gây hại cây trồng khiến bà con nông dân phải đau đầu. Nó không chỉ gây hại ở cây non mà còn làm ảnh hưởng đến chất lượng ra hoa và đậu quả. Vậy loại thuốc trị bọ xít muỗi nào hiệu quả và nên dùng loại nào. Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết sau nhé.

Bọ xít muỗi là gì?

Bọ xít muỗi là nhóm côn trùng chích hút thuộc chi Helopeltis, thường gặp các loài như Helopeltis theivora và Helopeltis antonii.

Loài này gây hại mạnh ở các bộ phận non của cây. Bọ xít muỗi non và trưởng thành đều sử dụng vòi chích hút để lấy dịch cây. Vì vậy, thời điểm cây ra đọt non, hoa và quả non thường là giai đoạn cần đặc biệt chú ý.

Trên cây điều, bọ xít muỗi xanh (Helopeltis theivora) được ghi nhận là loài phổ biến hơn bọ xít muỗi đỏ. Cơ quan chuyên môn cũng ghi nhận bọ xít muỗi có thể gây hại trên điều, chè, bơ, cà phê chè và mắc ca.

Một đặc điểm khiến bọ xít muỗi khó quản lý là trưởng thành thường hoạt động mạnh vào thời điểm sáng sớm và chiều tối, còn khi trời nóng có thể ẩn dưới tán lá.

Bọ xít muỗi gây ảnh hưởng gì đến cây trồng?

Bọ xít muỗi thường tập trung ở đọt non, lá non, hoa và quả non. Sau khi bị chích, mô cây xuất hiện các vết tổn thương nhỏ.

Ban đầu vết chích có thể có màu xám hoặc nhạt, sau đó chuyển sang nâu đen.

Nếu mật độ bọ xít muỗi cao, cây có thể xuất hiện các biểu hiện:

• Đọt non bị cháy hoặc khô.
• Lá non bị biến dạng.
• Hoa bị khô và rụng.
• Quả non xuất hiện vết sẹo, lõm hoặc biến dạng.
• Chồi non sinh trưởng kém.
• Cây bị suy giảm khả năng phát triển khi bị gây hại liên tục.

Đáng chú ý, vết chích còn có thể trở thành cửa ngõ để một số loại nấm bệnh xâm nhập. Trên cây điều, tài liệu kỹ thuật của Cục Bảo vệ thực vật ghi nhận vết chích của bọ xít muỗi có thể tạo điều kiện cho nấm bệnh, đặc biệt là nấm gây bệnh thán thư, xâm nhập.

Vì vậy, phòng và trị bọ xít muỗi sớm thường hiệu quả hơn việc đợi đến khi đọt, hoa hoặc quả non bị tổn thương hàng loạt.

Top 3 thuốc đặc trị bọ xít muỗi hiệu quả hiện nay

Nếu bà con đang tìm thuốc đặc trị bọ xít muỗi, có thể tham khảo 3 hướng xử lý nổi bật: Permecide 50EC chứa Permethrin, Comda 250EC chứa Emamectin benzoate kết hợp dầu khoáng và giải pháp sinh học từ nấm ký sinh như Nấm 3 màu.

Tuy nhiên, cần nhớ rằng không có một loại thuốc nào phù hợp cho tất cả cây trồng. Trước khi phun, bà con phải kiểm tra đúng cây, đúng đối tượng và đúng hướng dẫn đăng ký trên nhãn.

1. Permecide 50EC  –  Permethrin

Nếu bà con đang tìm một sản phẩm có thông tin đăng ký rõ đối với bọ xít muỗi trên cây điều, Permecide 50EC là một lựa chọn đáng chú ý.

Hoạt chất chính của sản phẩm là Permethrin 500 g/l. Đây là hoạt chất thuộc nhóm cúc tổng hợp, có tác động chủ yếu thông qua tiếp xúc và vị độc.

Điểm mạnh của nhóm Permethrin là khả năng hạ nhanh côn trùng khi thuốc tiếp xúc tốt với cơ thể dịch hại.

Theo thông tin đăng ký hiện hành, Permecide 50EC được đăng ký phòng trừ bọ xít muỗi trên điều. Đây là điểm quan trọng hơn nhiều so với việc chỉ nhìn vào tên thuốc và quảng cáo “đặc trị”.

Khi nào nên sử dụng?

Bọ xít muỗi thường gây hại mạnh khi cây bắt đầu:

• Ra đọt non.
• Hình thành chùm hoa.
• Ra hoa.
• Đậu quả non.

Do đó, cần thường xuyên kiểm tra các bộ phận non của cây thay vì chỉ xử lý khi bọ xít đã phát triển thành ổ lớn.

Với Permecide 50EC, thông tin hướng dẫn sản phẩm được công bố cho bọ xít muỗi trên điều sử dụng khoảng 10 – 14 ml/bình 16 lít, lượng nước 600 – 800 lít/ha.

Tuy nhiên, liều trên chỉ nên dùng khi đúng cây trồng, đúng đối tượng và đúng nhãn sản phẩm đang sử dụng. Không lấy liều của cây điều áp dụng cho cây khác.

2. Comda 250EC  –  Emamectin benzoate + dầu khoáng

Một lựa chọn khác đáng chú ý là Comda 250EC.

Sản phẩm chứa:

• Emamectin benzoate 5 g/l.
• Petroleum spray oil 245 g/l.

Theo danh mục thuốc BVTV, Comda 250EC được đăng ký phòng trừ bọ xít muỗi trên chè, ngoài ra còn có các đối tượng khác trên một số cây trồng.

Sự kết hợp giữa hoạt chất trừ sâu và dầu khoáng có ý nghĩa trong việc tăng khả năng tiếp xúc, bám phủ của dung dịch thuốc lên bề mặt cây và dịch hại.

Đây là điểm đặc biệt đáng quan tâm với những côn trùng thường tập trung ở các vị trí khó phun.

Lưu ý khi dùng Comda 250EC

Không nên hiểu rằng Comda 250EC có thể dùng tùy ý cho mọi loại cây.

Ví dụ, thông tin đăng ký hiện hành ghi nhận bọ xít muỗi/chè, chứ không đồng nghĩa sản phẩm mặc nhiên được đăng ký cho bọ xít muỗi trên điều, cà phê, bơ hay cây ăn trái khác.

Vì vậy, trước khi sử dụng phải kiểm tra:

Cây trồng → đối tượng → liều lượng → số lần phun → thời gian cách ly.

Đây cũng là nguyên tắc quan trọng khi lựa chọn thuốc trị bọ xít muỗi.

3. Nấm 3 màu  –  hướng xử lý sinh học

Nếu hai lựa chọn trên thuộc nhóm thuốc hóa học, thì Nấm 3 màu là hướng tiếp cận khác: sử dụng vi sinh vật có khả năng ký sinh hoặc tác động lên côn trùng gây hại.

Nấm 3 màu Thiên Thảo Hân được giới thiệu với các thành phần như Metarhizium anisopliae, Paecilomyces sp, Beauveria bassiana và Bacillus.

Điểm đáng chú ý là Metarhizium anisopliae đã được nghiên cứu trực tiếp trên bọ xít muỗi Helopeltis theivora.

Trong một nghiên cứu trên cây cacao, chủng M. anisopliae được phân lập từ bọ xít muỗi bị nhiễm nấm tự nhiên và cho thấy khả năng làm giảm mật độ H. theivora trong thử nghiệm phòng thí nghiệm cũng như ngoài đồng.

Một nghiên cứu khác cũng ghi nhận các chủng M. anisopliae có khả năng gây chết bọ xít muỗi trưởng thành trong điều kiện thí nghiệm.

Điều này cho thấy nấm ký sinh côn trùng là một hướng có cơ sở khoa học để quản lý bọ xít muỗi.

Tuy nhiên, bà con cần hiểu đúng:

Nấm sinh học không phải thuốc hóa học “hạ gục tức thì”. Hiệu quả phụ thuộc vào chủng nấm, mật độ bào tử, độ ẩm, nhiệt độ, thời điểm phun và khả năng tiếp xúc với dịch hại.

Vì vậy, Nấm 3 màu phù hợp hơn khi được đưa vào chương trình quản lý dịch hại tổng hợp, đặc biệt ở giai đoạn cần giảm áp lực sử dụng thuốc hóa học.

So sánh 3 giải pháp trị bọ xít muỗi

Giải pháp	Thành phần chính	Điểm nổi bật	Đối tượng/cây cần lưu ý
Permecide 50EC	Permethrin	Tác động tiếp xúc, vị độc, hạ nhanh	Có đăng ký bọ xít muỗi trên điều
Comda 250EC	Emamectin benzoate + dầu khoáng	Kết hợp hoạt chất và dầu khoáng	Có đăng ký bọ xít muỗi trên chè
Nấm 3 màu	Nấm ký sinh + Bacillus	Giải pháp sinh học, hỗ trợ quản lý dịch hại	Cần dùng theo đúng nhãn và cây trồng được phép

Như vậy, nếu cần hạ nhanh mật độ bọ xít muỗi, thuốc hóa học phù hợp với đúng cây và đúng đối tượng đăng ký có thể được cân nhắc.

Nếu muốn xây dựng chương trình quản lý dịch hại theo hướng sinh học và giảm phụ thuộc thuốc hóa học, có thể bổ sung chế phẩm vi sinh phù hợp.

Cách trị bọ xít muỗi hiệu quả: không chỉ phụ thuộc vào thuốc

Một sai lầm phổ biến là chỉ tập trung tìm “thuốc mạnh nhất”.

Thực tế, hiệu quả phòng trừ bọ xít muỗi phụ thuộc rất nhiều vào thời điểm phát hiện và kỹ thuật phun.

1. Theo dõi cây khi ra đọt non

Đây là giai đoạn cần kiểm tra thường xuyên.

Quan sát kỹ:

• Đọt non.
• Lá non.
• Chùm hoa.
• Quả non.
• Mặt dưới lá.
• Những khu vực tán cây rậm.

Khi phát hiện những vết chích mới, cần kiểm tra xem bọ xít muỗi còn hiện diện hay không.

2. Phun vào thời điểm bọ xít hoạt động

Bọ xít muỗi thường hoạt động mạnh vào sáng sớm và chiều tối.

Vì vậy, nhiều quy trình kỹ thuật khuyến cáo phun vào buổi sáng khi thời tiết khô ráo hoặc thời điểm mát phù hợp.

Không nên phun lúc trời nắng gắt, mưa sắp đến hoặc gió quá mạnh.

3. Phun phủ đều tán cây

Không nên chỉ phun phần ngoài tán.

Cần chú ý:

• Đọt non.
• Lá non.
• Chùm hoa.
• Quả non.
• Các khu vực bọ xít thường trú ẩn.

Với vườn lớn, có thể phun theo hướng từ ngoài vào trong theo hình xoáy để hạn chế bỏ sót khu vực trong tán.

4. Ưu tiên xử lý khi bọ xít còn ở mật độ thấp

Khi bọ xít muỗi đã phát sinh thành mật độ cao, cây đã có nhiều đọt và quả bị tổn thương thì việc kiểm soát sẽ khó hơn.

Do đó, phát hiện sớm và xử lý đúng thời điểm luôn quan trọng hơn việc tăng liều thuốc.

Hướng dẫn phun thuốc trị bọ xít muỗi đúng cách

Khi sử dụng thuốc BVTV, bà con nên tuân thủ nguyên tắc 4 đúng:

Đúng thuốc

Chọn thuốc có đăng ký đúng cây trồng và đối tượng phòng trừ.

Không chọn thuốc chỉ vì nghe nói “trị được bọ xít muỗi”.

Đúng lúc

Phun khi dịch hại xuất hiện ở mức cần xử lý và đúng giai đoạn cây dễ bị gây hại.

Đặc biệt chú ý thời điểm cây ra đọt non, hoa và quả non.

Đúng liều lượng

Pha đúng liều ghi trên nhãn.

Không tự ý tăng nồng độ vì nghĩ rằng thuốc càng đặc thì càng nhanh chết.

Đúng cách

Phun đủ lượng nước để phủ đều bộ phận cây cần bảo vệ, sử dụng thiết bị phù hợp và tránh phun ngược chiều gió.

Có nên phun thuốc theo hình xoáy trôn ốc?

Có thể áp dụng cách phun từ ngoài vào trong theo hình xoáy trôn ốc đối với vườn phù hợp.

Một số quy trình kỹ thuật quản lý bọ xít muỗi trên mắc ca cũng hướng dẫn phun từ xung quanh vào trong theo hình xoáy trôn ốc ở địa hình bằng phẳng.

Mục tiêu không phải là “hình xoáy” tự nó làm thuốc mạnh hơn mà là giúp người phun di chuyển có trình tự và hạn chế bỏ sót tán cây.

Những lưu ý quan trọng khi sử dụng thuốc trị bọ xít muỗi

Không trộn nhiều loại thuốc tùy tiện

Không phải cứ trộn hai hoặc ba loại thuốc là hiệu quả sẽ tăng.

Việc phối trộn không đúng có thể làm giảm hiệu lực, gây phản ứng bất lợi hoặc tăng nguy cơ gây hại cho cây.

Không dùng một hoạt chất liên tục

Nếu phải xử lý nhiều lần, nên xây dựng chương trình luân phiên nhóm cơ chế tác động phù hợp để hạn chế nguy cơ hình thành tính kháng thuốc.

Bảo vệ thiên địch

Kiến vàng, kiến đen, bọ ngựa, nhện và một số loài thiên địch khác có thể góp phần hạn chế bọ xít muỗi.

Một chương trình IPM hiệu quả không chỉ tìm cách tiêu diệt sâu hại mà còn hạn chế tác động không cần thiết lên thiên địch.

Không lấy liều thuốc của cây này áp dụng cho cây khác

Đây là nguyên tắc đặc biệt quan trọng.

Ví dụ, Comda 250EC có thông tin đăng ký bọ xít muỗi trên chè, trong khi Permecide 50EC có thông tin đăng ký bọ xít muỗi trên điều.

Vì vậy, không thể suy luận rằng một trong hai sản phẩm mặc nhiên được phép sử dụng cho mọi cây trồng.

Tuân thủ thời gian cách ly

Với cây ăn quả hoặc cây thu hái sản phẩm, cần đặc biệt chú ý thời gian cách ly ghi trên nhãn.

Không nên thu hoạch sớm chỉ vì thấy bọ xít đã giảm.

Nấm 3 màu có thể trị bọ xít muỗi không?

Có cơ sở để xem nấm ký sinh côn trùng, đặc biệt Metarhizium anisopliae, là một hướng sinh học có tiềm năng đối với bọ xít muỗi.

Nghiên cứu trên Helopeltis theivora đã cho thấy Metarhizium anisopliae có khả năng gây bệnh và làm giảm quần thể bọ xít muỗi trong điều kiện nghiên cứu.

Nấm 3 màu Thiên Thảo Hân hiện được giới thiệu với các thành phần vi sinh gồm Metarhizium anisopliae, Paecilomyces sp, Beauveria bassiana và Bacillus. Sản phẩm được định hướng sử dụng trong quản lý nhiều nhóm côn trùng gây hại và rệp sáp.

Điểm cần hiểu đúng là:

Nấm 3 màu không nên được xem như thuốc hóa học có khả năng hạ bọ xít muỗi tức thời.

Cơ chế của nấm ký sinh là bào tử tiếp xúc với côn trùng, nảy mầm, xâm nhập qua lớp biểu bì và phát triển trong cơ thể vật chủ. Vì vậy, hiệu quả thường cần thời gian và phụ thuộc nhiều vào điều kiện môi trường.

Khi sử dụng, nên ưu tiên:

• Phun vào sáng sớm hoặc chiều mát.
• Tạo điều kiện để chế phẩm tiếp xúc tốt với dịch hại.
• Không phun trong điều kiện mưa lớn hoặc nắng gắt.
• Không tự ý pha chung với thuốc hóa học nếu chưa kiểm tra khả năng tương thích.
• Sử dụng đúng liều trên nhãn sản phẩm.

Đặc biệt, nếu mục tiêu là trị bọ xít muỗi trên một cây trồng cụ thể, bà con nên kiểm tra nhãn sản phẩm xem đối tượng và cây trồng đó đã được đăng ký hay chưa.

Gợi ý Nấm 3 màu Thiên Thảo Hân cho chương trình quản lý bọ xít muỗi

Nấm 3 màu Thiên Thảo Hân là một lựa chọn đáng cân nhắc nếu nhà vườn muốn bổ sung giải pháp sinh học vào chương trình quản lý dịch hại.

Theo thông tin sản phẩm được công bố, chế phẩm có các thành phần như:

• Metarhizium anisopliae  –  nấm xanh.
• Beauveria bassiana  –  nấm trắng.
• Paecilomyces sp  –  nấm tím.
• Bacillus spp.

Một nguồn thông tin sản phẩm của nhà phân phối ghi nhận Nấm 3 màu được sản xuất bởi Công ty TNHH Thiên Thảo Hân, quy cách 200 g và có các chủng nấm ký sinh côn trùng.

Điểm đáng chú ý là thành phần Metarhizium anisopliae có cơ sở nghiên cứu đối với Helopeltis theivora. Vì vậy, sản phẩm có thể được xem xét như một giải pháp sinh học hỗ trợ quản lý bọ xít muỗi, nhưng hiệu quả thực tế vẫn phụ thuộc vào chủng nấm, điều kiện vườn, mật độ dịch hại và hướng dẫn sử dụng của sản phẩm.

Kết luận

Bọ xít muỗi là dịch hại nguy hiểm trên nhiều cây trồng, đặc biệt trong giai đoạn cây ra đọt non, hoa và quả non. Nếu không phát hiện sớm, vết chích có thể làm cháy đọt, khô hoa, biến dạng quả và tạo điều kiện cho một số nấm bệnh xâm nhập.

Quan trọng nhất, không có một loại thuốc đặc trị bọ xít muỗi phù hợp cho mọi cây trồng. Cách xử lý hiệu quả nên kết hợp theo hướng theo dõi sớm → vệ sinh và chăm sóc tán cây → bảo vệ thiên địch → sử dụng thuốc đúng đăng ký khi cần → luân phiên cơ chế tác động → bổ sung giải pháp sinh học phù hợp.

Đây là cách giúp kiểm soát bọ xít muỗi hiệu quả hơn, đồng thời hạn chế việc phụ thuộc quá nhiều vào thuốc hóa học.